توصيه مطلب
۳
 
کشند سرخ؛ هشداری برای حیات آبزیان
چرا دریاها قرمز می شوند؟
کد مطلب: 20974
تاریخ انتشار : يکشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۱ ساعت ۰۹:۳۱
 
تصویری از پدیده کشند سرخ در سواحل ایران
 

پدیده کشند سرخ هر چند وقت یکبار سواحل ایران را در آبهای شمال و جنوب همچون برخی دریاهای دیگر در سراسر جهان فرا می گیرد و پیش بینی می شود این پدیده بار دیگر به سواحل بازگردد؛ پدیده ای که خطر تلف شدن آبزیان را در پی دارد. اما کشند سرخ چگونه پدیده ای است؟
به گزارش پایگاه خبری فریادگر، كشند سرخ (Red Tide ) يك پديده زيست محيطى است كه در نتيجه افزايش جمعيت فيتوپلانكتون‌ها (شكوفايي پلانكتوني) ايجاد مي‌شود. كشند سرخ یک نام عمومي است و به تغيير رنگ آب حاصل از شكوفايي و تجمع ميكروارگانيسم اطلاق مي شود. عبارت كشند در واقع همان جزر و مد و بالا و پايين رفتن سطح آب در درياها است كه در نتيجه جاذبه ماه و خورشيد بر سطح كره زمين بوجود آمده و در فواصل زماني مشخص روي مي دهد. پلانكتون ها فاقد قدرت شناي آزاد بوده و با جريانات دريايي از جمله جزر و مد در دريا جابجا مي شوند و علت قرارگيري عبارت كشند در ابتداي نام اين پديده مويد انتقال جمعيت پلانكوني ايجاد كننده شكوفايي جلبكي توسط جزر و مد است. از آنجاييكه عامل بوجود آورنده اين پديده يعني فيتوپلانكتونها داراي رنگدانه هایی با رنگهاي مختلف از جمله سبز، آبي، زرد، قهوه اي و قرمز هستند لذا اين پديده به رنگهاي متنوعي ديده مي شود اما از آنجاييكه رنگ قرمز يا سرخ متداول تر است اين پديده را با صفت سرخ مي شناسند. فيتوپلانكتون‌ها كه در حالت عادى در آب دريا وجود دارند و از طريق فتوسنتز به حيات خود ادامه مي‌دهند در واقع نوعى گياه تك‌سلولى و از ريزترين و ابتدايي‌ترين موجودات زنده در چرخه غذايى محيط هاى دريايى و در واقع ايجادكننده حيات در درياها هستند. پلانكونهاي جانوري با تغذيه از فيتوپلانكونها به حيات خود ادامه مي دهند و به تبع آن ساير موجودات با تغذيه از پلانكتونهاي جانوري و حتي يكديگر زنجيره غذايي درياها را تكميل مي کنند. انسان در بالاترين نقطه اين زنجيره قرار گرفته است. پس در واقع شبكه يا زيربناى حيات در درياها و اقيانوس‌ها وابسته به اين گياهان تك سلولى يا فيتوپلانكتون‌ها است.
اين فتوسنتزكنندگان دريايى با توجه به مهيا شدن شرايط زیست محيطی از جمله دما، نور، مواد مغذي و ... در فصول مختلفى از سال افزايش تعداد مي‌يابند و به اصطلاح "بلوم" يا شكوفا مي‌شوند. در ميان عوامل يا فاكتورهاي محيط زيستي، مواد مغذي (فسفات، نيترات و سيليسيوم) به ويژه عناصر كمياب نظير آهن و ... در این شکوفایی بيشترين تاثير را دارند، كه گروه اول (فسفات، نيترات و سيليسيوم) در فاضلاب‌هاى خانگى،

با توجه به تاثير فراوان مواد مغذي ورودی به دريا در ايجاد كشند سرخ ضروريست هرچه سريعتر نسبت به تصفيه فاضلاب هاي خانگي و شهري و روستايي و عدم انتقال فاضلاب تصفيه نشده به رودخانه ها اقدام شود
شهري – روستايي و كشاورزي و دومي در گرد و غبارها به وفور يافت مي‌شوند. در خليج فارس و درياي عمان اين شرايط زیست محیطی در اكثر موافصول سال فراهم است اما در درياي خزر اين پديده بيشتر در زمان اعتدال دمايي (اوايل فصول بهار و پاييز) ديده مي شود.
برخي ازكشند هاي سرخ موجب مرگ دسته جمعي جانوران دريايي مي شوند. براي علت مرگ جانوران دريايي در اثر اين پديده چندين دليل مطرح مي شود. از آنجاييكه هر موجودي در طبيعت مرگي دارد ضرورت دارد كه اجساد توسط تجزيه كنندگان به مواد تشكيل دهنده تجزيه شوند. تجزيه كنندگان غالباً با مصرف اكسيژن كارشان را كه تجزيه بدن يا پيكره موجودات است انجام مي دهند. در نتيجه يكي از عوامل مشاهده مرگ و مير موجودات دریایی بواسطه كشند سرخ و كاهش اكسيژن در اثر ازدياد عوامل تجزيه كننده است. عامل دیگر مرگ و مير سم توليد شده توسط اين موجودات است. گاهي تجمع فيتوپلانكتونها در آبشش ها باعث خفگي آبزيان مي­شود.
حرکت کشند سرخ تحت تاثير عوامل محيطي نظير سرعت جرايانات دريايي مثل امواج يا جزر و مد يا ... از حدود یک متردر ساعت تا بيشتر متغير است. بعضی از کشندهای سرخ صدها کیلومتر مربع از آب را اشغال می کنند. با توجه به كمي اطلاعات درخصوص گونه هاي ايجاد كننده و شرايط دقيق ايجاد شكوفايي جلبكي، پیش‏بینی وقوع آن در حال حاضر امكان پذير نیست.
علل پیدایش غیرعادی کشند سرخ
از اصلی ترین عوامل ایجادكننده کشند سرخ، ورود پساب های شهری، روستايي و كشاورزي (از جمله پساب حاوي مواد مغزی استخرهای کشت و پرورش آبزیان همچون میگو ماهی) به دریا است. در كنار اين عوامل، مساعد بودن ساير شرايط محيط زيستي نظير دمای آب نيز در بروز اين پديده موثر است. حضور گونه هاي غيربومي ايجاد كننده كشند سرخ بويژه حضور آنها در آب هاي كشور از جمله تخلیه آب توازن کشتی ها مي تواند به بروز كشندهاي سرخ خطرناك منجر شود.
کشند سرخ و اثر آن بر انسان
بر اساس نوع سم توليد شده و ميزان مصرف گونه هاي دريايي آلوده به سم، علايم متنوعي از خارش چشم و بینی و گلو، سوزش لب و زبان گرفته تا بروز حالت تهوع و اسهال و استفراغ و در شرايط بسيار حاد حتي مرگ از علائم غالب مسموميت به اين سموم است.
کشند سرخ و مصرف آبزیان
تمامي موجودات دريايي به ويژه گونه هاي ساكن يا داراي حركت محدود نظير دوكفه ايها يي مثل صدف هاي ماسل، آبالوني و ...، سخت پوستان كه ذرات غذايي از جمله فيتوپلانكتونهاي ايجاد كننده سم را از آب دريا فيلتر مي كنند و ديگر موجودات تغذيه كننده از اين صدفها نظير میگو، شاه میگو يا خرچنگ ها به خاطر تجمع سم در بافت چربي درصورتيكه ميزان سم از مقدار معيني افزايش يابد خوردنشان مي تواند براي انسان ايجاد عارضه نمايد. البته خوردن ماهی تازه صید شده و دور از مناطق تحت تاثير، مشکلی ایجاد نمی‏کند لازم به ذکر است به علت مصرف كم صدفها در كشور تاكنون گزارشي از مسموميت غذايي در كشور گزارش نشده است.
اقدامات پيشگيرانه
با توجه به تاثير فراوان مواد مغذي ورودی به دريا در ايجاد كشند سرخ ضروريست هرچه سريعتر نسبت به تصفيه فاضلاب هاي خانگي و شهري و روستايي و عدم انتقال فاضلاب تصفيه نشده به رودخانه ها اقدام شود. شناسايي گونه هاي مهم ايجاد كننده كشند سرخ و اعلام اقدامات احتياطي براي جلوگيري از خسارات شديد زيست محيطي از ديگر اقداماتي است كه مي بايست توسط سازمان هاي مسئول صورت پذيرد.
تحقیق و گردآوری : امیر گرجی
ویرایش فنی : مهندس آرش نکوئیان

Share/Save/Bookmark
 
Copyright© faryadgar.com, all rights reserved.